U bent hier
De 'oudere' brandweerman (m/v)

“Als je morgen niet ouder bent dan vandaag, dan ben je dood,” zei Toon Hermans. Dus mogen we blij zijn dat we ouder worden, vindt arbeidsgeneesheer Jan Vanoeteren. “Maar ouder worden heeft ook enkele neveneffecten, zeker bij het uitvoeren van brandweertaken. Zoals spierweefsel dat omgezet wordt in vet. Of een afname van hittetolerantie.” Onze Mensura-bedrijfsarts licht de fysieke gevolgen van het ouder worden voor de brandweer toe.

Stijgende leeftijd gaat gepaard met een daling van de zogenaamde ‘cardiac output’: dit is de hoeveelheid bloed die het hart kan pompen in één minuut. Deze waarde daalt met 1 procent per jaar vanaf volwassenheid. Dat betekent dat er ook minder zuurstof per minuut rondgepompt kan worden. Een manier om dit te compenseren is om het hartritme te verhogen. Maar ook het theoretisch maximale hartritme daalt met de leeftijd. Een goede conditie (en daarbij een hoge zuurstofopnamecapaciteit of VO2-max) is de manier om dit natuurlijk verouderingsproces te compenseren.

Veranderingen in het lichaam

Naarmate je ouder wordt, vervangt je lichaam spierweefsel door vetweefsel. Hierdoor daalt de hoeveelheid lichaamsvocht en dat heeft een effect op de hittetolerantie: bij het ouder worden daalt met andere woorden de mogelijkheid om even efficiënt op warmte-effecten te reageren als op jongere leeftijd. Hier zijn ook nog andere redenen voor: op hogere leeftijd daalt de bloeddoorstroming in de huid, terwijl je een goede bloeddoorstroming hebt om overdreven warmteopstapeling in het lichaam af te voeren. Ook de zuurstofextractie door werkende spieren daalt bij het ouder worden.

Afname hittetolerantie

Bij het ouder worden kan de nierfunctie ook verminderen. Ook bepaalde hormoonconcentraties in het lichaam - die belangrijk zijn in het in stand houden van de vocht- en zoutbalans - kunnen dalen. Dit kan een probleem vormen als je blootgesteld wordt aan hitte.

Door het ouder worden is er vaak toch enige gewichtstoename. De verhouding van de lichaamsoppervlakte ten opzichte van het gewicht kan hierdoor negatief beïnvloed worden. Ook dat heeft een effect hebben op de hittetolerantie.

Daling VO2-max

Ouder worden gaat gepaard met een daling van de maximale zuurstofopnamecapaciteit (of fysieke conditie). Ook dit is een normaal fenomeen: de VO2-max daalt met 0.4 tot 0.5 milliliter per kilogram per minuut per jaar, of een verlies van 25 tot 40 % tussen 20 en 65 jaar. Een voldoende fysieke conditie of VO2-max is essentieel voor het in alle veiligheid kunnen uitvoeren van brandweertaken. Dat kon je ook al in het vorige artikel in deze reeks lezen.

Longfunctie daalt

De longfunctie gaat ook achteruit bij het ouder worden. Zo zal bijvoorbeeld de éénsecondewaarde (hoeveelheid lucht die in één seconde uitgeblazen kan worden) afnemen met 25 procent tussen 20 en 60 jaar. De hoeveelheid achterblijvende lucht in de longen (die niet deelneemt aan gasuitwisselingsproces) neemt toe met 30 tot 50 procent naarmate je ouder wordt. Deze achteruitgang van de longfunctie heeft als gevolg dat het voor een oudere brandweerman moeilijker wordt om de effecten van de dode ruimte, veroorzaakt door het prsluchtmasker, te compenseren.

Blijf sporten

Het is dan ook heel belangrijk dat de ouder wordende brandweerman blijft investeren in het behouden van een goede fysiek. Door te blijven sporten kun je de hierboven vermelde normale achteruitgang van de VO2-max reduceren tot 10 % en zal de longfunctie veel minder snel achteruitgaan.

Regelmatig monitoren

Naarmate je ouder wordt, zullen ook de cardiale risicofactoren (elementen die het risico op hart- en vaatziekten vergroten, zoals hoge bloeddruk, suikerziekte, afwijkingen in de vetten zoals cholesterol in het bloed, roken, …) zich doen gelden. Deze factoren vergroten het risico op vaatziekten (infarcten, hersenbloedingen, …). Het tijdig opsporen en regelmatig monitoren van deze parameters is altijd belangrijk, maar zeker bij stijgende leeftijd is regelmatig doktersonderzoek nodig om tijdig te kunnen ingrijpen.

Brandweer blijven

Als je jezelf goed verzorgt, gezond leeft en sport en je laat je regelmatig medisch begeleiden, is er vanuit medisch standpunt geen enkele reden waarom leeftijd een reden zou zijn om bepaalde brandweertaken niet langer te kunnen uitoefenen. Bij vragen hierover, mag je altijd contact opnemen met de arbeidsgeneeskundige dienst.

Je arbeidsgeneesheer: Dr. J. Vanoeteren, Mensura.

De 'oudere' brandweerman (m/v) Hulpverleningszone Zuid-West Limburg
Meer nieuws
© Hulpverleningszone Zuid-West Limburg Home Privacy en voorwaarden Extranet Shop Contact Website by Brainlane