U bent hier
Fysieke impact van een job als brandweerman

Brandweertaken zijn zwaar, zowel fysiek als psychisch. Vaak is er ook nog een sociale component die de job er niet bepaald lichter op maakt. In deze bijdrage overloopt onze bedrijfsarts, Dr. Jan Vanoeteren van Mensura, kort de verschillende elementen die bijdragen tot de zware fysieke belasting.

Vooreerst is er natuurlijk het gewicht van de interventiekledij. "Een ‘full battle dress’, om het in militaire termen uit te drukken, overstijgt al gauw 20 kg. En dat heeft uiteraard een serieuze impact op een aantal lichaamsfuncties: het zuurstofverbruik stijgt, het hartritme verhoogt met meer dan 1 slag per minuut per bijkomende kilogram, de longventilatie neemt toe," legt Dr. Vanoeteren uit. "Een goede fysieke conditie maakt het effect van dit gewicht natuurlijk draaglijker."

Stijging hartritme

Een uitruk gaat gepaard met een erg plotse stijging van het hartritme: dit kan oplopen tot 50 slagen éxtra per minuut. Dr. Vanoeteren: "Die hartritmeverhoging kan, althans volgens sommige studies, een effect hebben op de bloedvoorziening van de hartspier. Ook al is dit effect kortstondig, toch kan dit tot gevaarlijke situaties leiden. Zeker als er al onderliggende vernauwingen van de kransslagaders zijn."

Onderzoek noodzakelijk

De interventieduur kan lang zijn: meerdere studies tonen aan dat bij een uitruk een brandweerman tot meer dan 1 uur inspanningen levert, aan een hartritme dat voor hem bijna het maximale is, zonder rustpauzes. "Het is dan ook absoluut noodzakelijk dat we een brandweerman degelijk onderzoeken in verband met eventueel bestaande vernauwingen," vindt de Mensura-arts. "Want die vernauwingen kunnen ook aanwezig zijn zonder dat er verdachte klachten of symptomen bestaan."

Vrijkomen stresshormonen

Plotse en langdurige inspanningen gaan gepaard met het verhoogd vrijkomen van een aantal stresshormonen. Twee van die stresshormonen zijn adrenaline en cortisol (een door de bijnier aangemaakt cortisone). "Ze zijn beiden noodzakelijk om dergelijke inspanningen te kunnen leveren," zegt Dr. Vanoeteren over die twee hormonen. "Adrenaline verhoogt niet alleen de pompkracht van het hart, maar verhoogt ook het hartritme. Adrenaline zorgt ervoor dat het meeste bloed naar die organen gestuurd wordt, die het meest noodzakelijk zijn bij fysieke inspanning. Denk aan de spieren, het hart,… ."

Voor- en nadelen

Cortisol zorgt dan weer voor een stijging van suikers in het bloed. Dr. Vanoeteren: "Die suikers zijn noodzakelijk voor de energielevering en die zullen bijvoorbeeld ook zorgen dat er vocht in het lichaam opgehouden wordt. Vocht dat nodig is om te kunnen afkoelen bij blootstelling aan hoge temperaturen. De stijging van deze hormonen heeft echter ook nadelen. Zo kan adrenaline een nadelig effect hebben op de hartspier en zelfs toxisch zijn voor het hart."

Verwijde aders

Blootstelling aan warmte gaat gepaard met het verwijden van aders, ook die in de benen: er blijft bloed staan in die uitgezette aders, bloed dat de brandweerman nodig heeft voor zijn spierwerking. "Dat fenomeen noemen we 'veneuze pooling'. Een goede conditie verhoogt de hoeveelheid plasma in het bloed en kan zo enigszins compenseren voor dit fenomeen van veneuze pooling," legt Vanoeteren uit.

Verlies van stoffen

"Blootstelling aan hitte kan gepaard gaan met het verlies van een aantal stoffen, zoals bijvoorbeeld zout via het zweet. Een brandweerman kan tot 20 gram zout per dag verliezen, terwijl in de voeding gemiddeld 10 gram aanwezig is. Ook calcium en magnesium gaan via zweet verloren. Beide ionen zijn belangrijk in de zenuwgeleiding en in spiersamentrekking. Vooral het verlies aan calcium kan zo hoog oplopen dat dit verlies de dagelijkse inname van calcium overschrijdt."

Gebalanceerde voeding

Een goed gebalanceerde voeding is dan ook essentieel voor een brandweerman, samen met voldoende vochtinname, zo stelt dokter Vanoeteren. Hij adviseert om bij zware interventies een gewoonte te maken van het drinken van isotone dranken. "Omdat deze dranken meer zouten bevatten en erg gemakkelijk in de lichaamscirculatie opgenomen worden."

Impact persluchtapparaat

Het persluchtapparaat is een belastingprobleem op zich. Niet alleen omwille van het gewicht. Het persluchttoestel heeft een effect op het evenwicht en de stabiliteit van de brandweerman. En om dit te corrigeren is bijkomende energie nodig. Dr. Vanoeteren gaat verder: "De banden waarmee het toestel op het lichaam gefixeerd wordt, kunnen een effect hebben op de uitzetbaarheid van de borstkas en dus op de ademhaling. Ook de terugloop van bloed naar het bovenlichaam kan hinder ondervinden."

Zintuiglijke beperkingen

Wist je dat de zintuiglijke beperkingen door het persluchtapparaat stress geven en dus ook de stresshormonen een extra boost geven? Elke brandweerman kent het effect van het persluchtapparaat op de 'dode ruimte': dit principe vergroot aanzienlijk door het dragen van het masker en heeft dus een effect op de ademhaling. "Die ademhaling moet je namelijk aanpassen om het nadeel van de vergrootte dode ruimte te kunnen compenseren. Een goede longfunctie is dus onontbeerlijk voor een brandweerman," zo stelt dokter Vanoeteren.

Wordt vervolgd

Conclusie: de taken van een brandweerman zorgen voor een zware belasting van het lichaam. Dat lichaam moet je dus goed verzorgen. En dan hebben we het nog niet gehad over de gevolgen van hittebelasting en het dragen van een gaspak. Deze thema’s komen in een later artikel aan bod.

Fysieke impact van een job als brandweerman Hulpverleningszone Zuid-West Limburg.be
Meer nieuws
© Hulpverleningszone Zuid-West Limburg Home Privacy en voorwaarden Extranet Shop Contact Website by Brainlane