U bent hier
Met B-FAST op missie naar Nepal

Onlangs maakte een audit brandhout van B-FASt, het Belgische First Aid and Support Team. Geen leuk nieuws voor de teamleden, die alles geven om in het buitenland mensen in nood te helpen. De leden van B-FAST slaagden zopas voor hun erkenningsproef bij de VN. Wij spraken met B-FAST’ers Kevin Huybrechts en Luc Dewispelaere, allebei brandweerman in onze zone.

Kevin Huybrechts is brandweervrijwilliger en aangesteld als waarnemend sergeant bij post Herk-de-Stad. Hij werkt voor zijn hoofdjob bij de Civiele Bescherming. Luc Dewispelaere is beroepsbrandweerman en verpleegkundige in Hasselt. Samen blikken ze terug op een bewogen B-FAST-jaar, waar de wet van Murphy meermaals toesloeg.

Beroepservaring

Lid van een B-FAST team word je niet zomaar. Dat kon je al lezen in ons artikel ‘ Dit wist je nog niet over B-FAST ’. Het zoek- en reddingsteam binnen B-FAST bestaat vooral uit leden van de brandweer en de civiele bescherming. “Vanuit onze beroepservaring als brandweerman zijn we natuurlijk geknipt om deel te nemen aan een B-FAST missie. We hebben er de nodige opleidingen voor gevolgd en doen elk jaar opnieuw mee aan een internationale oefening om onze erkenning als lid van B-FAST voor de VN te kunnen behouden,” legt Kevin uit. “Kennis en kunde is er dus meer dan genoeg in ons team!”

Voor collega’s in de bres

Je kandidaat stellen voor een B-FAST team is ook een roeping, want je weet nooit wanneer je opgeroepen wordt. En je weet ook nooit vooraf hoe lang een missie precies zal duren. “Voor mij valt dat nogal mee, ik heb nog geen gezin,” zegt Kevin. Voor Luc, die 6 kinderen heeft, is vertrekken iets moeilijker. “Mijn echtgenote heeft ook een kinderdagverblijf, dus krijgt zij het extra zwaar als ik weg ben. Maar lopen er thuis dingen mis, dan springen de collega’s van de brandweer graag in de bres!”

De wet van Murphy

Samen met collega-brandweerman Luc maakt Kevin deel uit van een grote groep B-FAST-experts, die met het Belgische USAR-team (Urban Search and Rescue) naar Nepal trokken, meteen na de eerste aardbeving van april 2015. “Die B-FAST-missie werd in de Belgische media als mislukt voorgesteld, maar eigenlijk klopt dit niet. Het is in elk geval niet de schuld van de Belgische overheid, noch van het B-FAST-team, dat we quasi onverricht ter zake moesten terugkeren,” begint Kevin het nogal ongelooflijke relaas van een opvallende B-FAST-missie in Nepal. “Het was vooral de wet van Murphy die verschillende keren opspeelde, vooral met betrekking tot de beschikbare vliegtuigen en de toelatingen om te landen.”

Nepal vraagt hulp

Luc heeft de tijdslijn van de missie nauwkeurig bijgehouden en kan van uur tot uur de feiten reconstrueren. “Zaterdag 25 april rond 7u10 onze tijd kreeg Nepal een eerste schok te verwerken, van 7,8 op de schaal van Richter. Om 16u00 vraagt Nepal internationale hulp, om 17u15 was er hier in België al een lijst klaar van medici die beschikbaar waren om te vertrekken. Om 19u00 kwam het planningscomité voor B-FAST samen en werd de beslissing genomen om het USAR-team naar Nepal te sturen.”

Snel vertrekken

Zowel Nepal zelf als de landen met reddingsteams reageerden na de ramp erg snel. “’s Zondags om 13u00 stond het B-FAST-team in Peutie klaar om te vertrekken. Daar kregen we nog een medische check-up en dan vertrokken we naar Melsbroek. Waar we nog een persmoment hadden en waar we moesten wachten tot de vliegtuigen klaar waren.” Eenmaal in de lucht, op weg naar Caïro voor een eerste tussenlanding, denkt iedereen natuurlijk dat je binnen 24 uur op de plak van de ramp aan het werken bent. “Niet dus!”

Niet de juiste papieren

Het uitzenden van een USAR-team is evenzeer een diplomatieke als logistieke onderneming, zo blijkt. En dat zorgt voor mogelijk oponthoud. Luc: “Van Caïro vlogen we naar Dubai. Maar daar mochten we niet landen omdat we met een militair vliegtuig vlogen. Dan maar omvliegen via Qatar en Bahrein. Voor elke tussenlanding zou het land dat het team stuurt een aanvraag moeten indienen. Maar wil je een reddingsteam zo snel mogelijk op de juiste plek, dan heb je daar niet altijd tijd voor. Bepaalde nationale overheden weigeren die landingen dan toch omdat je niet de juiste papieren hebt.”

Handmatig laden

Het B-FAST-team kon bij vertrek ook niet beschikken over het grote passagiersvliegtuig van het leger, een A330. Kevin: “Dat grote toestel stond in Toulouse voor de para’s. En dus moesten we het doen met een kleinere A324, waar onze gestandaardiseerde containers met materiaal niet in pasten. Het gevolg was dat we alle bagage en materiaal handmatig in en uit het vliegtuig moesten laden. Iets dat heel veel tijd in beslag neemt.” Zo een klein toestel moet onderweg ook vaker tanken. “In Caïro stonden we 4 uur op de luchthaven te wachten… 2.423 km later, boven Dubai, mogen we niet landen. Dan 473 km omvliegen naar Bahrein, waar we de honden mochten uitlaten.”

Omweg via New Delhi

Als het vliegtuig eindelijk in de buurt van Kathmandu aankomt, krijgt het geen ‘clearance’ om te landen. “Het was daar al opnieuw donker, de luchthaven ligt daar echt tussen de bergen. Landen mocht niet. Dus onze piloot besliste door te vliegen naar New Delhi, India. De Belgische ambassade daar had een hotelletje geregeld, zodat we in een bed konden slapen in plaats van in het vliegtuig of op de luchthaven. In de namiddag van 28 april mocht ons vliegtuig dan toch landen in Kathmandu. Twee militairen die deel uit maken van het B-FAST-team waren vooruit gereisd om de landingsrechten te regelen.”

Lossen en opnieuw laden

Eens op de luchthaven in Kathmandu geland, was het nog niet gedaan: Alle materiaal dat de Belgen bij zich hadden, moest door de douane. “Dus alles handmatig uitladen en op een bagageband leggen. En daarna overladen in 5 kleine vrachtwagens en 2 bussen voor transport door de bergen.” Diezelfde avond nog richt het B-FAST-team een Base of Operations op. “We lagen toen pas tegen 3 uur ’s morgens in bed. En om 8 uur stonden we alweer op het appel. De operatiebasis opruimen en naar het Gorkha-district, 150 km van Kathmandu. Onderweg kregen we onder andere te maken met een platte band en een oververhitte motor.”

6 dagen stilstaan

“We zijn in totaal 10 dagen weggeweest, waarvan we er 6 hebben stilgestaan, letterlijk.” Je zou denken dat een land in nood alle hulpverleners met open armen ontvangt, maar dat valt af en toe lelijk tegen. Luc: “Toen we eindelijk in de legerkazerne van Gorkha aankwamen , mochten we van de lokale militairen – speciale soldaten, genre ‘légionaires’ - maar 1 dag blijven. De dag er op kregen we toestemming om meerdere dagen te blijven. En verandert elke lokale bevelhebber de richtlijnen.”

Weinig schade

Door de naschok op 30 april, die een kracht van 6,7 op de schaal van Richter had, ontstond er wat paniek. Maar het B-FAST team kon wel aan de slag. “Onderweg naar Gorkha zagen we relatief weinig schade,” stelden Kevin en Luc vast. “Weinig materiële schade, weinig gekwetsten ook.” Het team besluit het materiaalpark uit te laden en een verkenningsvlucht met de helikopter te maken. Na contact met Brussel moeten de leden de missie afbreken.

Aangepaste missie

Op vrijdag 1 mei kreeg het B-FAST-team in Nepal echter de boodschap dat de aard van de missie aangepast is, van ‘search and rescue’ naar humanitaire hulp. “Iedereen is dan meteen aan de slag gegaan in een nabijgelegen hospitaal dat door de Zwitsers opgezet was. Ondertussen richtten we ook een dispensarium op in de legerkazerne, waar we tot 30 mensen per dag op doktersbezoek kregen. In de omliggende dorpen hebben we toen ook enkele medische posten opgericht.”

Weer een naschok

Dan schrijven we vrijdag 2 mei, 7 dagen na het vertrek uit België. Het gebied waar de Belgen vertoeven, krijgt een nieuwe naschok te verduren. Luc blijft als medische hulpverlener in het basiskamp werken, Kevin trekt in de laadbak van een vrachtwagen met enkele collega’s naar de omliggende dorpen om de getroffen bewoners te helpen. Van zoeken en redden komt niet veel meer in huis, nu gaat de aandacht vooral naar wonden verzorgen, zieken onderzoeken en logistieke hulp bieden.

USAR

“Ons team was bij vertrek uit België samengesteld als USAR-team, met als specialiteit ‘Search & Rescue’, zoeken en redden. Het USAR-team bestaat uit verschillende ploegen. Elke ploeg heeft een redder met reddingshond, een verpleegkundige, een dokter en een gespecialiseerde redder. Bijvoorbeeld iemand die alles kent van touwtechnieken. Op die manier kun je in een gebied met veel schade aan gebouwen en veel vermisten, heel snel optreden. In Nepal viel de schade erg goed mee en ook wat betreft het aantal vermisten konden we spreken van ‘relatief weinig’ slachtoffers.”

Nederlandse DC10

Met als gevolg dat het Belgische reddingsteam eigenlijk weinig kon doen in een land dat wel overspoeld leek door hulpverleners. “Niet verwonderlijk dat we de 3 de mei terug naar België geroepen werden. Via bangelijke wegjes langs steile bergen zijn we met ons materiaal in vrachtwagen terug richting Kathmandu gekeerd. Net toen we in ons hotel zaten, kwam er een stevige naschok. De dag er na konden we met een DC10 van de Nederlandse luchtmacht vertrekken richting India, waar we moesten landen om te tanken.”

Onverwacht overnachten

Met het Nederlandse leger ging het richting Cyprus, waar het Nederlandse USAR-team 3dagen rusttijd kreeg. “De boordcommandant zat in Cyprus aan zijn maximum vlieguren voor die dag, waardoor we onverwacht ook in Cyprus moesten overnachten. Gelukkig kunnen we in zulke gevallen altijd een beroep doen op iemand van de Belgische ambassade ter plekke. Die zorgen bijvoorbeeld altijd voor een hotel of een andere plek om te overnachten.”

Goede sfeer

Uiteindelijk komt het Belgische B-FAST team samen met de Nederlandse collega’s 10 dagen en 18.957 km later weer aan in Eindhoven. “7 vluchten hebben we moeten nemen, en al die uren wachten tussenin… Gelukkig is de sfeer tussen de leden van het team erg goed,” stellen Luc en Kevin. “Dat maakt al die tegenslag dragelijk. Die omstandigheden kun je de hulpverleners ook niet verwijten. Dat heeft te maken met politiek, met lokale overheden die anders denken dan hun nationale overheid, enzovoort.”

Nepal vs. Haïti

De aardbeving in Nepal staat ook in groot contrast met de catastrofale aardbeving in Haïti. “In Nepal vielen ongeveer 8.000 doden en 6.000 gewonden. Vergelijk dat met de meer dan 230.000 doden na de tsunami in december 2004. Of de 250.000 doden in Haïti, in 2010. Dan is de tol in Nepal nog erg licht. Al mag je dat niet zeggen.”

Port-au-Prince

Luc weet waar hij over spreekt. Hij ging zelf mee met een B-FAST team, toen het noodlot in 2010 de stad Port-au-Prince door mekaar schudde. “We waren daar als 2 de land ter plekke. IJsland, een topland wat internationale hulpverlening betreft, was er eerst. In de controlekamer van de luchthaven was geen mens. We wisten niet of we wel met ons vliegtuig konden landen. Na contact met de IJslandse mensen, konden we toch voet aan land zetten. IJsland heeft daar meteen de rol van de lokale overheid overgenomen. Ze coördineerden de hulpteams, stuurden team op pad…”

Geen overlevenden

Luc trok er met een search en rescue team op uit om een verpleegsterschool te onderzoeken. “40 studenten verpleegkunde waren vermist. Heel de site was in mekaar gevallen als een kaartenhuisje. Met 2 honden hebben we tussen de brokstukken gezocht, maar helaas niemand meer levend teruggevonden.” Het klinkt hard, maar als een USAR-team zo’n site onderzocht heeft, brengt het duidelijke markeringen aan op de gebouwen of wat daar nog van rest. Zo weten andere teams meteen of een plek al eerder onderzocht werd of niet.

Mentaal zwaar

“Mentaal is zo’n ervaring erg belastend. Bij valavond keerden we terug naar ons kamp, een ommuurde zone die volledig beveiligd was. Daar zijn we onder landgenoten of internationale hulpverleners, relatief veilig. Terwijl je net de grootste ellende hebt moeten achterlaten. Het gebeurde dat we bij valavond nog een levende vonden, tegen wie we dan moesten zeggen dat we pas de volgende ochtend zouden terugkeren. Heel moeilijk.”

Toffe samenwerking

Luc en Kevin hoorden al van collega’s uit andere landen dat de Belgen een goede reputatie hebben. “Vanwege de snelheid waarmee we operationeel zijn. We hebben wel niet zoveel materiaal, maar zetten alles op een heel nuttige manier in. De 2-jaarlijkse trainingen in Marche-en-Famenne, de jaarlijkse buitenlandse oefening en de samenwerking in een getroffen land verlopen altijd erg goed. Alles gebeurt in overleg en samen. Nooit wordt een teamlid gedwongen tot het nemen van onnodige risico’s. We werken eigenlijk in een heel toffe ploeg!”

Klaar om te vertrekken

Ondanks de negatieve berichtgeving over B-FAST zijn Luc en Kevin enthousiast over hun engagement. Als er morgen een land de hulp inroept van B-FAST staan Luc en Kevin, samen met tientallen collega’s, meteen klaar om te vertrekken.

Het USAR-team, gespecialiseerd in het opsporen en redden van personen, heeft het kwaliteitslabel van de Verenigde Naties behaald. De interventiecapaciteiten van deze experts van de Civiele Bescherming en de brandweer worden internationaal erkend. Zij kunnen buiten de grenzen interveniëren in het kader van B-FAST, het Belgisch intergouvernementeel interventiemechanisme bij rampen in het buitenland.

    Met B-FAST op missie naar Nepal Kevin Huybrechts
    Meer nieuws
    © Hulpverleningszone Zuid-West Limburg Home Privacy en voorwaarden Extranet Shop Contact Website by Brainlane